सूत्रम् - झलां जशोSन्ते पदान्ते (पद इत्युक्ते सुबन्तं, तड.न्तं च) यदि झल् (प्रत्येकवर्गस्य 1, 2, 3…
अवधेयम् - स् + ष् = ष् स् + टवर्ग = ष् तवर्ग + ष् = टवर्ग तवर्ग + टवर्ग = टवर्ग उदाहरणम् -…
सूत्रम् - ष्टुना ष्टु: ।। स् तथा तवर्ग स्य ( त, थ, द, ध, न ) पूर्वं, पश्चात् वा ष् तथा टवर्ग स्य (ट, ठ…
(१) लोप: शाकल्यस्य ।८।५।१९। यदि पदान्त 'य्'कारस्य 'व्'कारस्य वा साक्षात् पूर्वम् 'अ' उत &…
अयादि सन्धे: कानिचन् उदाहरणानि द्रष्टव्यानि सन्ति । - शे + अनम् = शयनम् - (ए + अ = अय्) ने + अनम् = नयनम् - (ए…
एचोSयवायाव: ।६।२।७८। ए, ओ, ऐ, औ वर्णानाम् अनन्तरं यदि कस्चिदपि असवर्ण-स्वर: आगच्छेत् चेत् द्वयो: स्थाने क्रमश: अ…
इकोयणचि ।६।१।७७। १-यदि हृस्व,दीर्घ वा 'इ','ई' स्वरयो: अनन्तरं हृस्व, दीर्घ वा एव 'इ',…
१- एडि. पररूपम् ६/१/९४ यदि अकारान्त-उपसर्गस्य अनन्तरं एकारादि, ओकारादि वा धातु: आगच्छेत् चेत् उभयो: स्थाने …
वृद्धि सन्धौ अ, आ वा अनन्तरं यदि ए, ऐ, ओ, औ वा आगच्छेयु: चेत् ए, ऐ स्थाने ऐ, ओ, औ वा स्थाने औ इति भवति ।। यथा -…
वृद्धिरेचि ।6।1।88। वृद्धिरादैच् ।1।1।1। यदि 'अ' उत 'आ' इत्ययो: अनन्तरम् 'ए', 'ऐ'…
सर्वेषु नियमेषु केषांचनापवादाः भवन्ति एव । तस्मिन् एव क्रमे अत्रापि केचन् अपवादाः सन्ति अधोक्ताः ।। अक्षादूदिन्याम…
उप + इन्द्रः = उपेन्द्रः – अ + इ = ए सुर + ईशः = सुरेशः – अ + ई = ए तथा + इति = तथेति – आ + इ = ए रमा + ईशः = रमेश…
अदेड्。गुणः आद् गुणः ।६।१।८७। यदि ‘अ‘‚ अथवा ‘आ‘ वर्णस्य अनन्तरम् इ ⁄ ई‚ उ ⁄ उ‚ ऋ‚ लृ वा आगच्छेत् तर्हि उभयोः स्थाने …
सुर + अरि: = सुरारि: – अ + अ = आ हिम + आलय: = हिमालय: – अ + आ = आ दया + अर्णव: = दयार्णव: – आ + अ = आ विद्या + आलय…
अक: सवर्णे दीर्घ: ।6।01।101। अक् = अ, इ, उ, ऋ, लृ सवर्णः = पुनः अ, इ, उ, ऋ, लृ सहैव आ, ई, ऊ, दीर्घ ऋ, दीर्घ लृ च य…
एकेन स्वरेण सह अन्यस्वरस्य मेलनेन यत् परिवर्तनं भवति तद् स्वरसन्धि: इति कथ्यते । स्वरमाध्यमेन द्वयो: पदयो: मेल…
सन्धिविषये केषांचनजनानां भ्रम: अस्ति यत् वाक्ये सन्धे: आवश्यकता वैकल्पिकरूपेण भवति - ते उदाहरणरूपेण प्रस्तुतक…
सन्धि: त्रेधा भवति । अच् सन्धि: (स्वरसन्धि:) । हल् सन्धि: (व्यंजनसन्धि:) । विसर्गसन्धि: इति
सन्धि: इत्यस्यार्थ: मेलनम् इति अस्ति । लघुसिद्धान्तकौमुद्यां संज्ञाप्रकरणस्य अनन्तरं सन्धि प्रकरणम् आगच्छति । सन्…
स्तुति:
सामाजिकम्