क्वचित्प्रवृत्तिः क्वचिदप्रवृत्तिः क्वचिद्विभाषा क्वचिदन्यतोऽपि विधेर्विधानं बहुधा समीक्ष्य चतुर्विधं बाहुलकं वदन्ति ।…
अष्टादशपुराणानि मद्वयं भद्वयं चैव ब्रत्रयं वचतुष्टयम् । अनापलिङ्गकूस्कानि पुराणानि प्रचक्षते ।। मद्वयम् १- मत्स्य (१) २…
स्वयं यजति चेद् देवमुत्तमा सोदरात्मजैः । मध्यमा या यजेद् भृत्यैरधमा याजनक्रिया ।। देवं स्वतः पूजयति तर्हि तत् पूजनम् उत…
पञ्चैते देवतरवो मन्दारः पारिजातकः सन्तानः कल्पवृक्षश्च पुंसि वा हरिचन्दनम् ।। १- मन्दारः २- पारिजातः ३- सन्तानः ४- कल्प…
अष्टादश उपपुराणानां नामानि अधोलिखितानि सन्ति । - 1- सनत्कुमार 2- नारसिंह 3- स्कन्द 4- शिवधर्म 5- आश्च…
गायत्री - 24 उष्णिक् - 28 अनुष्टुप - 32 बृहती - 36 पंक्ति - 40 त्रिष्टुप - 44 जगती - 48 इति
जटा, माला, शिखा, रेखा, ध्वजो, दण्डो, रथो, घन: । अष्टौ विकृतय: प्रोक्ता: क्रमपूर्वा मनीषिभि: ।। विकृतवल्ली ज…
एकादश रुद्र एकादशरुद्रा: भगवत: शिवस्य एव एकादशरूपाणि इति उच्यते । एतेषां नामानि क्रमश: अधोक्तानि सन्ति । अघोर…
अदिते: 12 पुत्रा: एव द्वादशादित्या: इति उच्यन्ते । शास्त्रोक्तम् एतेषां नामानि अत्र दीयन्ते । द्वादश आदित्य …
अष्टसिद्धीनां बहुश: प्रयोग: वार्ताश्च प्राप्यन्ते । का: सन्ति ता: सिद्धय: । अधोक्ता: --- अणिमा - शरीरस्य अणुरू…
अष्ट वसव: धनप्रदाता देवा: सन्ति । एतेषां नामानि अधोक्तानि सन्ति । धरो ध्रुवश्च सोमश्च अहश्चैवानिलोSनल: । …
विवार, श्वास, अघोष संवार, नाद, घोष अल्प्राण महाप्राण उदात्त, अनुदात्त, स्वरित ख्, फ्,…
खरो विवारा: श्वासा अघोषाश्च । हश: संवारा नादा घोषाश्च ।। वर्गाणां प्रथम-तृतीय-पंचमा यणश्चाल्पप्राणा: । वर…
वर्णस्य मुखात् बहिरागमनसमये या चेष्टा भवति स: तु बाह्यप्रयत्न: इति कथ्यते । बाह्यप्रयत्न: एकादशधा भवति । बाह्यस्…
स्पृष्ट ईषत्स्पृष्ट ईषद्विवृत विवृत संवृत कवर्ग: = क,ख,ग,घ,ड. चवर्ग: = च,छ,ज,झ,ञ् टवर्ग: = ट,ठ,ड,ढ,ण त…
आभ्यन्तरप्रयत्नं पंचधा भवति – आद्यः (आभ्यन्तरप्रयत्नं) पंचधा – स्पृष्टेषत्स्पृष्टेषद्विवृतविवृतसंवृतभेदात् । स्पृष्ट…
वर्णोच्चारणे कृताः चेष्टाः यत्नः प्रयत्नः * वा इति कथ्यते । यत्नः दि्वधा आभ्यन्तरो‚ बाह्यश्च ।। आभ्यन्तर प्रयत्नः …
स्पर्शः अन्तःस्थः उष्मः स्वरः जिह्वामूलीयः ⁄ उपध्मानीयः अनुस्वारः ⁄ विसर्गः कवर्गः य् श् …
कण्ठः – अकुहविसर्जनीयानां कण्ठः – (अ‚ क्‚ ख्‚ ग्‚ घ्‚ ड्。‚ ह्‚ : = विसर्गः ) तालुः – इचुयशानां तालुः – (इ‚ च्‚ छ्‚ ज…
वर्णोच्चारणसमये अन्तस्तात् आगच्छन् वायुः (श्वासः) मुखस्य अवयवेषु स्पर्शं करोति । तेन् विकाराः (नादः) जायन्ते । यैः अवयव…
स्तुति:
सामाजिकम्