सूत्रम् - पंचमी विभक्ते: ।। ईयसुन अथवा तरप् प्रत्ययान्तविशेषणेन अथवा साधारणविशेषणेन उत क्रियया यस्मात् कस…
सूत्रम् - दूरान्तिकार्थेभ्यो द्वितीया च ।।2/3/35।। दूरं समीपं च अर्थे द्वितीया विभक्ति: भवति, विकल्पेन पंचम…
सूत्रम् - करणेचस्तोकाल्पकृच्छ्र-कतिपयस्यासत्ववचनस्य।। 2/3/33 ।। स्तोकम् (थोडा), अल्पम् (कम), कृच्छ…
सूत्रम्- पृथग्विनानानाभिस्तृतीयाSन्यतरस्याम्।। 2/3/32 पृथक्, विना, नाना शब्दानां योगे विकल्पेन तृतीया भव…
सूत्रम् - विभाषा गुणेSस्त्रियाम् ।। य: गुणवाचक: शब्द: हेतुरपि (कारणमपि) भवति अथ च स्त्रीलिंगे न स्यात् तस…
सूत्रम् - अकर्तर्यृणे पंचमी ।।2-3-24।। ऋणात्मकशब्द: यदा स्वयं कर्ता अभूत्वा अन्यस्य कार्यस्य कारणं भवत…
सूत्रम् - प्रति:प्रतिनिधिप्रतिदानयो:।।(1-4-12) प्रतिनिधि, प्रतिदान (बदलना) च अर्थे प्रति इत्यस्य कर्मप्रवच…
सूत्रम् - आड्. मर्यादावचने ।। (1/04/89) मर्यादा (सीमा) अर्थे आड्. (आ) इत्यस्य कर्मप्रवचनीय संज्ञा भवति । हिन्…
सूत्रम् - अपपरी वर्जने ।। वर्जन (छोडना, अतिरिक्त) अर्थेषु अप, परि च उपसर्गयो: कर्मप्रवचनीयसंज्ञा भवति । हि…
सूत्रम् - अन्यारादितरर्तेदिक्शब्दाञ्चूत्तरपदाजाहियुक्ते ।।02/03/29।। अन्य, आरात्, इतर, ऋते, दिशावचकशब्…
वार्तिकम् - यतश्चाध्वकालनिर्माणंतत्रपंचमी।। यत् आधारं मत्वा मार्गस्य कालस्य वा परिमाण-मापनं क्रियते तस्…
वार्तिकम् - गम्यमानापि क्रिया कारकविभक्तीनां निमित्तम्।। गम्यमान् (अवबोधक) क्रिया अपि कारकविभक्तयो: का…
वार्तिकम्- ल्यब्लोपे कर्मण्यधिकरणे ।। ल्यप्, क्त्वा वा प्रत्ययान्तस्य अर्थगोपिते सति कर्मणि, आधारे च …
सूत्रम् - भुव: प्रभव: ।। भू धातो: उत्पत्तिस्थाने पंचमी विभक्ति: भवति । भू इत्यस्यार्थ: प्राकट्यं, उत्पत…
सूत्रम् – आख्यातोपयोगे ।। नियमपूर्वकं विद्याग्रहणे अध्यापके‚ शिक्षके वा पंचमी विभक्तिः भवति । आख्याता इत्यर्थ…
सूत्रम् - अन्तर्धौ येनादर्शनमिच्छति ।। अन्तर्धि (छिपना, ओट में होना) अर्थे यस्मात् आत्मानं निमीलनमिच्छत…
सूत्रम् – वारणार्थानामीप्सितः ।। वारणार्थ (रोकना‚ हटाना) धातूनां प्रयोगे अभीष्ट वस्तौ पंचमीविभक्तिः भवति । …
सूत्रम् - पराजेरसोढ: ।। परा जि (हार मानना) धातो: योगे असह्यवस्तो: (येन् पराजयं मन्ये) अपादान संज्ञा भवति ।…
सूत्रम् - भीत्रार्थानां भयहेतु: ।। भी (डरना), त्रा (बचाना) धातुभ्यां योगे तयो: समानार्थशब्दयोगेपि च भयस्य…
सूत्रम् - जुगुप्साविरामप्रमादार्थानामुपसंख्यानम् (वार्तिकम्) । जुगुप्सा (घृणा), विराम (अवरोध:, अपवारणं) प्…
स्तुति:
सामाजिकम्